55. Makroekonomik Açıdan Eğitim İstihdam İlişkisi Nasıl Ele Alınmaktadır?

Sosyal faydasının sosyal maliyetinden yüksek olması ve beşerî sermayeyi geliştirerek ekonomide verimliliği arttırması nedeniyle eğitim harcamaları kamu harcama alanları içinde öncelikli bir konuma sahiptir. Eğitim tam bir kamu malı/hizmeti niteliğinde değildir. İlave bir öğrencinin eğitiminin maliyeti sıfırdan farklıdır. Bir diğer ifadeyle, eğitim hizmetlerinden faydalanan bir kişinin yararlandığı hizmetin maliyetini hesaplamak mümkündür. Marjinal maliyet ile ortalama maliyet hemen hemen eşit çıkacaktır. Dolayısıyla eğitim, adalet, savunma, güvenlik gibi tam kamusal mal ve hizmetlerden ayrılmaktadır (Stiglitz, 1999).

Eğitimin kalkınmadaki rolü;

• Gelir düzeyinde artış yaratma,
• Gelirin adil paylaşımını sağlama,
• Emeğin verimliliğini arttırma,
• Teknoloji yaratma ve yeni teknoloji kullanımını kolaylaştırma,
• Doğurganlık ve bebek ölüm hızı,
• Demokratikleşme,
• Siyasal ve toplumsal dayanışma,
• Suç işleme oranlarında azalış,
• Teknolojik bilgi üretimi

gibi pek çok alanda olumlu gelişmeler ortaya çıkarma potansiyeline sahiptir (Öztürk, 2005). Bu alanlardaki kazanımların önemli bir kısmı eğitimin dışsallıkları kapsamında gerçekleşen gelişmelerdir.

Eğitim düzeyi yüksek bir toplumda eğitimin yararları sadece eğitimi alan kişilerle sınırlı değildir, özel fayda ve maliyeteler kapsamı altında ele alınan kazançlar teknolojik bilginin üretilmediği, gelir dağılımının bozuk olduğu, istikrarsızlıkların yaşandığı bir toplumda kişilere sadece parasal gelir sağlayabilir. Toplumsal ve sosyal faydaların ortaya çıkabilmesi toplumun geniş kesimlerinin bu değerleri benimseyebileceği bir eğitim almalarıdır. Bu noktada konu, eğitim politikalarının amaçları, eğitimin işlevleri tartışmalarını hatırlamak gerekir.

Öztürk, N. (2005). İktisadi kalkınmada eğitimin rolü, Sosyo-Ekonomi Ocak-Haziran, 27-44, http://www.sosyoekonomi.hacettepe.edu.tr, (Erişim Tarihi: 19. 03. 2013).

Stiglitz,    J. E. (1999). Economics of the public sector. (3. Baskı), W.W. Newton & Company.