75. Sendikaların Ekonomik Amaçları Nasıl Analiz Edilmektedir?

Sendikaların ekonomik amaçlarını analiz eden çalışmalar 1970’lerin ortalarında başlamış, konu ile ilgili olarak 1980 ve 1990’lı yıllarda önemli ilerlemeler sağlanmıştır. Sendikaların ekonomik etkileri ile ilgili ilk çalışmalarda iktisatçılar sendikaları firmalara benzer ekonomik birimler gibi ele almış ve analiz etmişlerdir (Sapsford & Tzannatos, 1993, s. 264).

Sendikaların ekonomik amaçlarının analizinde Dunlop’un Talep Modeli, Pazarlık Modeli, Ross’un Politik Modeli ve Orta Kıdemli Seçmen Modeli gibi farklı modellerle ekonomik etkiler analiz edilmektedir (Biçerli, 1992, s. 30).

Dunlop’un Talep Modelinde, rasyonel bir firmanın kârlarını maksimize etmeye çalışması gibi sendikaların da bir tür maksimizasyon yaptığı düşünülmüştür. Ancak bu noktada hangi değişenin maksimize edilmeye çalışıldığı tartışma konusu olmuştur. Konu ile ilgili erken dönem çalışmalarda ücretler, maksimum toplam ücret ödemeleri, rantlar ve toplam üye sayısı olmak üzere dört değişken maksimizasyona konu olma bakımından öne çıkmıştır (Sapsford & Tzannatos, 1993, ss. 254-271).

Pazarlık Modeli kapsamında sendikalar tekel gücüne sahip kurumlar olarak ele alınmakta ve sendikaların ücretleri kontrol ederken dolaylı olarak istihdamı da etkilediği varsayılmaktadır.

Ross’un Politik Modeli sendikaların ekonomik ortamda faaliyet gösteren politik kurumlar olduğu düşüncesine dayalıdır.

Orta Kıdemli Sendika Üyesi Modelinde işten çıkarılma durumu söz konusu olduğunda bunun kıdemsiz işçiler bakımından daha yüksek olasılıkta olduğu görüşünden hareketle düşük kıdeme sahip işçilerin daha düşük ücret artışına razı olacağı varsayılmaktadır. Bu durumda sendika ücret talepleri orta kıdemli işçilerin tercihlerine göre belirlenmektedir (Biçerli, 1992, s. 42).

Biçerli, M. K. (1992). Sendikaların Ekonomik Analizi ve İşgücü Gelirleri Üzerindeki Etkileri: Türkiye Uygulaması.  [Yayımlanmamış doktora tezi, Anadolu Üniversitesi sosyal Bilimler Enstitüsü]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/

Sapsford, D. & Tzannatos, Z. (1993). Economics of the labour market. Macmilan Education.