72. Sendikalar İşgücü Piyasaları Üzerinde Nasıl Etkilerde Bulunmaktadır?

Sendikalar, Sanayi Devrimi ve sanayileşmenin yarattığı sorunlar karşısında oluşan işçi hareketinin bir sonucu olarak ortaya çıkmış ve tüm sanayileşmiş toplumlarda önemli kurum haline gelmiştir. Sendika en genel anlamda, üyelerinin çalışma ve yaşama koşullarını iyileştirme ve geliştirme amacı taşır. Sanayi devrimi ile birlikte işverene bağımlı olarak çalışan geniş emekçi yığınlar ortaya çıkmış ve bunlar zamanla hak ve çıkarlarını kolektif olarak geliştirmek üzere çeşitli mesleki örgütlenmeler oluşturmaya girişmiştir (Talas, 1975). Sendikalar tek geçim kaynağı ücret olan işçiler arasında, meslek bilinci ve dayanışma sağlamada önemli bir toplumsal rol üstlenmektedir. Sendikaların temel amacı üyelerinin yaşam standartlarını ve istihdam düzeylerini korumak ve geliştirmektir. Sendikalar birçok ülkede, çalışan nüfusun çoğunluğunu örgütlemiştir. Örneğin, Avustralya, Belçika, İngiltere ve İsveç’te durum böyledir. Yeni Zelanda, İtalya, İrlanda, Norveç, Fransa, ABD gibi ülkelerde ise sendikalar çalışanların yaklaşık %30’unu ya da daha azını örgütlemektedir (Jackson, 1996, s. 7). Sendikalar ile ilgili olarak üye sayısı önemli bir ölçüt olmakla birlikte, endüstriyel etkisi sadece üye sayısıyla ölçülememektedir. Bir sendika, işçilerin yalnızca % 50’sini örgütleyebildiği bir fabrikada pazarlık hakkı sayesinde tüm işçilerin ücret ve çalışma koşullarını belirleyebilmektedir. Örneğin, ABD’de işgücünün yalnızca yaklaşık %20’sini örgütleyen sendikalar, bu sayının iki katı kadar işçinin ücret ve çalışma koşullarını belirlemektedir (Jackson, 1996, s. 7).

Sendika kavramı İngiltere, Almanya ve ABD gibi ülkelerde yalnızca işçi örgütlerini ifade etmek için kullanılmaktadır. Yaygın olarak hem işçi hem de işveren örgütlerini ifade etmek için kullanılsa da sendika denildiğinde temsil ettiği grubun genişliği nedeniyle ilk akla gelen örgütler işçi sendikaları olmaktadır. İşçi sendikalarına ilişkin farklı tanımlar yapılmakla birlikte en genel anlamda sendikalar işçi sınıfının ekonomik ve toplumsal alandaki hak ve çıkarlarını savunarak yaşam koşullarını ve çalışma şartlarını daha iyi noktalara taşımayı amaçlayan mesleki örgütler olarak tanımlanmaktadır. Benzer şekilde işveren sendikaları da kendi hak ve çıkarlarını korumak için ortaya çıkan örgütlerdir (Özgüler, 2017, s. 15).

Jackson, M. P. (1996). Sendikalar, Öteki Yayınevi: Ankara

Özgüler, V. (2017). Türkiye’de mesleki yeterlilikler sistemi ve sendikalar. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(22), 15-43.

Talas, C. (1979). Sosyal ekonomi (4. Baskı). S Yayınları.