60. İnsanlar Neden Göç Eder?

Göç teorileri kapsamında düşündüğümüzde bir kişinin göç etmesinin mesafe itici ve çekici faktörler, kapitalist üretim biçiminden kaynaklanan nedenler, daha yüksek ücret arayışı, daha iyi yaşam koşullarına ulaşma gibi çok sayıda nedeni olabilir. Bu nedenleri belli başlıklar altında toplamak konunun temellerini ortaya koyabilmek için bir başlangıç noktası oluşturur. Göçlerin nedenleri genel olarak; demografik, ekonomik, siyasal/sosyal ve doğa olaylarından kaynaklanma olmak üzere dört alt başlık sayılabilir.

• Göçün Demografik Nedenleri: Nüfus ve nüfusun özellikleri, gelişen bir ekonomide sosyal ve ekonomik sektörler arasındaki dağılımını etkilemektedir (DPT, 2001, s. 3). Nüfusun demografik yapısı işgücü piyasalarını da etkilemektedir. Gelişmiş ülkeler ve gelişmekte olan ya da az gelişmiş ülkeler nüfus özelliklerine göre karşılaştırıldığında, genel olarak, gelişmiş ülkelerde çalışabilir nüfusun yetersiz ve gelişmekte olan ya da az gelişmiş ülkelerde nüfus artışı sürekli ve fazla olmasından dolayı fazla olduğu bilinmektedir. Gelişmiş ülkeler nüfuslarının azlığı ve yaşlı nüfusun çok olması nedeniyle oluşan işgücü açığını yabancı işçilerle kapatmaya çalışmış/kapatmışlardır.

• Göçün Ekonomik Nedenleri: Ücret farklılıkları Daha yüksek ücret arayışı göçün temel ekonomik nedenlerinden biri olarak ön plana çıkmaktadır. İşgücü piyasaları tam rekabetçi olmayan piyasalar olduğundan ücretlerdeki uyum ve ayarlanma süreci hızlı işlememekle birlikte yine de gerçeklemektedir (Hicks, 1963, s. 76). Daha iyi iş imkânları, kendisinin ve ailesinin yaşam standardını yükseltme arzusu, daha yüksek ücretli işler bulabilme düşüncesi göçün ekonomik nedenleri arasında sayılabilir. Göç bu durumda denge sağlayıcı bir mekanizma olarak görülmektedir (Işıklı, 1963, s. 86).

• Göçün Siyasal ve Sosyal Nedenleri: Bireyler çoğu zaman çocuklarına daha iyi eğitim imkânı sağlayabilmek, ebeveyn ya da eşin yanında olmak, dini özgürlüklerini kullanmak, can ve mal güvenliğine ilişkin kaygılar gibi nedenlerle de göç kararı verebilmektedirler. Tüm bu nedenlerin yanı sıra bulunduğu bölgede yaşama standartlarını yükseltemeyeceği düşüncesiyle yani psikolojik nedenlerle de göç kararı alınabilmektedir.

• Göçün Doğa Olaylarından Kaynaklanan (Ekolojik) Nedenleri: Tarihsel olarak deprem, sel, heyelan, volkanik patlama ve fırtına gibi olumsuz doğa olayları nedeniyle insan topluluklarının göç ettikleri bilinmektedir. Günümüzde de küresel ısınma ve iklim değişiklikleri gibi çevresel sorunlar, kitlesel insan göçlerine yol açmaktadır. Ekolojik göçün farklı nedenleri bulunmaktadır. Bu nedenleri farklı kategoriler altında sınıflandırmak mümkündür. Ekolojik göçün altında yatan en önemli neden doğal olarak gerçekleşen olaylardır. Seller, depremler ve volkanik patlamalar gibi anlık olarak gerçekleşen doğa olaylarının yanı sıra çölleşme, kuraklık, küresel ısınma ve iklim değişikliği gibi yavaş bir hızla gerçekleşen doğa olayları da göçe neden olabilmektedir. Ekolojik nedenlere dayalı göçler günümüzün bir gerçeği haline gelmiştir (Mutlu vd., 2015, s. 90).

DPT (2001). 8. BYKP Nüfus, Demografi Yapısı, Göç Özel İhtisas Komisyonu Raporu, DPT 2556 – ÖİK 572: Ankara.

Hicks, J. (1963). The Theory of Wages, (2. Baskı), Macmillan Company and Limited: United Kingdom.

Işıklı, A. (1963). Milletlerarası işgücü hareketleri. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 18 (1), 75-101.

Mutlu, A., İrdem, İ. ve Üre, B. (2015). Ekolojik Mültecilik, Memleket Siyaset Yönetim (MSY), 10 (23), 79-118.