52. Hangi Konular Beşerî Sermaye Teorisi Kapsamında Ele Alınmaktadır?

1950’lerde büyümenin kaynakları olarak sermaye ve emeğin katkılarının yanı sıra teknolojinin rolü de tartışılmaya başlanmıştır. Ancak benzer emek, sermaye ve teknoloji birikimine sahip ülkelerin farklı büyüme oranlarına sahip olması tam olarak açıklamamıştır. Ancak Schultz sermayenin niteliğindeki gelişme ve insana yapılan yatırımı içerecek şekilde yeniden tanımlanmış, Becker ile birlikte Şikago Üniversitesinde geliştirilen beşerî sermaye modelinde eğitim, bireyin verimliliğini artırmasından öte, diğer iktisadi birimlerin etkinliğini yükselten ve böylece milli gelirdeki artışa kaynaklık eden bir unsur olarak ele alınmıştır.

Üretime katılan bireyin sahip olduğu ve genel anlamda insanın niteliğini vurgulayan bilgi, beceri, deneyim ve dinamizm gibi pozitif değerler Beşerî Sermaye olarak kabul edilmektedir (Tansel & Güngör, 1997, s. 532). Beşerî sermayenin en önemli unsurlarından biri eğitimdir. Ancak, beşerî sermaye kavramı sadece eğitim ve yetiştirme değil, aynı zamanda, işgücünün verimlilik ve kalitesini arttırarak gelecekteki gelir düzeyini yükselten farklı etkinliklerle de ilişkilendirilebilir. Bu nedenle sağlık, beslenme ve göç ve iş arama ile ilgili harcamalar da beşerî sermayeye yapılan bir yatırım olarak düşünülebilmektedir. Yatırım gelecekte elde edilmesi umulan getiriler için bugünden yapılan harcamalar olarak değerlendirilebilir. Hançerlioğlu’na göre (1986) “Osmanlıca Tevdiât, Fransızca Investissement, Placement, Almanca Investion, İngilizcesi Investment olan yatırım kâr amacıyla bir üretime yatırılan sermaye” dir (s.483).

(…) Yatırım paraya verimli kullanmak, eşdeyişle sermayeye dönüştürmektir. Üretimi arttırmayan harcamalar yatırım niteliğinde değildir. Bir kimse gelir sağlamak için bir şey satın almakla yatırım yapmış olmaz. Yatırımlar üretim kapasitesini arttırırlar. Üretime yatırılan sermayenin tümüne gayrisâfi yatırım, bunun amortismana ayrılan kısmı çıkarıldıktan sonra kalan kalan bölümüne sâfi yatırım denir (Hançerlioğlu, 1986, s. 483).

Bu tanım ağırlıklı olarak fiziki yatırımlarla ilgilidir. Beşerî sermaye teorisi kapsamında yapılan harcamaların bir çeşit sermaye türü olarak beşeri sermaye biçiminde tanımlanması literatürde tartışılan bir konudur. Bir üretim faktörü olarak sermaye başlığı altında sermaye kavramı ve kavramın genişlemesi ele alınmıştır. Beşerî sermaye, sosyal sermaye, psikolojik sermaye gibi yeni kavramların açıklandığı bölümü yeniden inceleyebilirsiniz. Bu sermaye türlerinde de gelecekte elde edilecek/edilmesi umulan getiriler için bugünden harcama yapılmaktadır.

Hançerlioğlu, O. (1986). Ekonomi sözlüğü (6. Baskı). Remzi Kitabevi.