47. Ücret Nedir? Nasıl Tanımlanır?

Ücret, emek faktörünün üretime katılması sonucu elde ettiği gelirdir. Çalışma ve çalışma yaşamı söz konusu olduğunda akla gelen ilk gelen kavramlardan biri ücrettir. Emeğin karşılığı olan ücret, zamanla çeşitli düşüncelere dayalı olarak yeni içerikler kazanmıştır. Aşağıda genel olarak ücret kavramı, ücretin çeşitli açılardan önemi, ücret yapısı ve ücret sistemlerini içeren ücret yönetimi ele alınacaktır. Ücret kavramı; insanın çalışma amaçlarının temelinde bir takım gereksinimlerini karşılamak yer almaktadır. Fiziksel, sosyal ve psikolojik nitelikteki insan gereksinimleri, modern yaşamda ancak belirli düzeyde bir gelirin elde edilmesi ile karşılanabilmektedir. Sermaye ve rant sahibi olanlar ayrı tutulacak olursa, günümüzde ücretli çalışma pek çok insanın ve ailesinin tek gelir kaynağıdır (Çakır, 2006, s. 14).

Hançerlioğlu’na göre (1986);

(…) emekgücünün satın alınması karşılığında verilen paradır. Osmanlıca Ücret, Fransızca Salaire, Almanca Lohn, İngilizcesi Wage olan ücret karşılığında emek değil emekgücü satınalınır. Emekgücünün değeri de, başkaca herhangi bir mal gibi üretimi için gerekli emek miktarıyla belirlenmiştir. Bundan ötürüdür ki ücret, bu gücün yeniden kazanılması için beslenme, giyim, konut vb.’na yapılması gerekli harcamaların toplamıdır. Daha açık bir deyişle, ücretli geçinebilmelidir ki ertesi günü yeniden çalışacak gücü elde etsin ve çalışabilsin (s.446).

ILO 95 sayılı sözleşmenin 1. maddesinde, ücret; “yapılan veya yapılacak bir iş veya hizmet karşılığında yazılı ya da sözlü bir iş sözleşmesi uyarınca, bir işveren tarafından bir işçiye her ne ad altında olursa olsun ödenmesi gereken ve parasal olarak değerlendirilebilen, karşılıklı anlaşmalar veya ulusal yasalarla saptanan bedel ya da kazançtır” şeklinde tanımlanmaktadır (https://www.ilo.org/ankara/conventions-ratified-by-turkey/WCMS377265/ lang–tr /index.htm). Ücret, gelir olarak alındığında üretimin bir bölümünün toplum üyeleri arasında dağılımını, maliyet unsuru olarak alındığında ise ekonominin çeşitli kaynaklarının farklı üretim yönlerine hangi oranlar içinde gönderileceğini belirlemektedir (Talas, 1979, s. 7).

Ücretin Önemi

Kaynak: Çakır, 2016, s. 16-20. sayfalardan özetlenerek aktarılmıştır.

Ücret, çalışanlar, işverenler, sendikalar ve toplum bakımından önemli bir değişkendir. Tarihin her dönemi boyunca önemini koruyan ücretlerle ilgili farklı iktisadi düşüncelere dayalı farklı tanımlar ve ödenme şekline göre farklı ücret türleri bulunmaktadır.

Çakır, Ö. (2006). Ücret adaletinin iş davranışı üzerindeki etkileri. Kamu-İş Yayınları.

Talas, C. (1979). Sosyal ekonomi (4. Baskı). S Yayınları.