46. İşgücü Piyasalarında Denge Nasıl Sağlanır?

Emek arzı ve emek talebi ile ilgili olarak anlatılanlar bir araya getirilerek Piyasa Dengesi konusu açıklanmaktadır. Bir firmanın piyasa denge ücret ve istihdam düzeyinin nasıl oluşacağı bu firmanın ne tür bir piyasa içinde faaliyette bulunduğu ile yakından ilişkilidir. Bu başlık altında tam rekabetçi ve eksik rekabetçi işgücü piyasalarında dengenin nasıl oluştuğu ele alınmaktadır.

Tam rekabetçi işgücü piyasaları tüm varsayımları ve özellikleriyle gerçek hayatta örneği bulunmayan ancak model olarak analizlerde kullanılan piyasalardandır.

Tam rekabetçi işgücü piyasası varsayımları;

• Firmalar kâr maksimizasyoncu, işçiler fayda maksimizasyoncusudur.
• Firmalar ve işçiler piyasadaki işler ve ücretler hakkında tam bilgiye sahiptir.
• İşçiler beceri ve verimlilik bakımından homojen, işler; ücret dışı gelirler ve çalışma koşulları bakımından homojendir.
• İş piyasasında çok sayıda işçi ve işveren vardır, sendikalar yoktur.
• Piyasadaki bütün işler işçilerin rekabetine açıktır. Kıdemlilik şartı, sadece firma içinden işçilerin alınması gibi işçilerin firmalar arası geçişini engelleyen durumlar söz konusu değildir. Mobilite tamdır.

Bu varsayımlar altında tam rekabetçi bir firmanın denge ücret ve istihdam düzeyi Grafikte yer almaktadır.

Tam Rekabetçi Bir Firmanın Denge Ücret ve İstihdam Düzeyi

Kaynak: Biçerli, 2011, s.  168.

Tam Rekabetçi Bir Firmanın Denge Ücret ve İstihdam Düzeyi grafiğinde w₀ ücret ve L₀ istihdam değerlerinde dengeye gelmiş olan tam rekabetçi işgücü piyasası yer almaktadır. E₀ ile gösterilen dengede emek arz ve talebi birbirine eşittir, emek arzı ya da emek talebi bakımından fazlalık bulunmamaktadır. Bu denge aynı zamanda kararlı bir dengedir. Tam rekabetçi işgücü piyasası varsayımları geçerli iken alıcı ve satıcılar arasındaki rekabet piyasadaki bütün firmaların işçilerine ödeyeceği tek bir ücretin oluşmasını sağlayacaktır. Bu durum Tek Ücret Kanunu olarak adlandırılmaktadır (Biçerli, 2011, s. 167).

Eksik rekabetçi işgücü piyasalarında denge dediğimizde; Monopsonist işgücü piyasaları işçileri istihdam eden tek bir firmanın bulunması ya da piyasa içinde yer alan firmalardan birinin sadece belli bir beceriye sahip işçileri istihdam etmesi durumunda söz konusu olmaktadır. Monopsonist piyasalarda belli bir beceri kazanmış olan işgücünün, ya bu becerisini başka firmalarda kullanamayacak olması ya da zaten çalıştığı firmanın o bölgedeki tek firma olması nedeniyle farklı bir istihdam imkânı bulamaması söz konusudur. uygulamada böyle bir durum Monopsonist işverenin işçilerine marjinal ürün gelirinden daha az ücret ödemesine neden olmaktadır. Emek talebi başlığında anlatılanları hatırlarsak tam rekabet koşulları altında işveren marjinal ürün geliri ve ücret eşitliğine bakarak işçi istihdam etmekteydi (MRPL=w). Monopsonist işgücü piyasalarında yer alan işverenlerin işçilere marjinal ürün gelirlerinin altında ücret ödemeleri durumu literatürde Monopsonist Sömürü olarak adlandırılmaktadır (Biçerli, 2011, s. 177). Ürün ve işgücü piyasalarında farklı piyasa koşullarının geçerli olduğu farklı örnekler için Biçerli, 2011; Borjas, 2015 çalışmalarını inceleyebilirsiniz.

Biçerli, M. K. (2011). Çalışma ekonomisi. (6. Baskı). Beta Yayınları.

Borjas, G. J. (2015). Çalışma ekonomisi (Ç. E. Şahin; K. Gökten & Ü. Akçay, Çev.; 6. baskı). Dora Basım-Yayın Dağıtım Ltd. Şti.