7. Teknoloji (Teknik Bilgi) Bir Üretim Faktörü Olarak Kabul Edilebilir mi?

Üretim faktörleri belli bir üretim teknolojisi ile ilgili bilgi ve tecrübe olmadan insanların faydalı mal ve hizmetleri üretmelerini sağlayamayacaktır (Üstünel, 1988, s.38). Bu anlamda teknik bilgi ya da daha geniş anlamıyla teknoloji bir üretim faktörü değil ancak üretim faktörlerinin nasıl ve hangi ölçülerde bir araya geleceğini ve hangi ürünün üretileceğini belirleyen bir bilgi-tecrübe bütündür. Tarih boyunca bütün üretim sistemleri belli üretim teknolojilerine sahip olarak farklı mal ve hizmetler üretmişlerdir.

Üretimin çeşitli aşamalarını, farklı işlemlerini yapan farklı kişilerin varlığı verimliliği arttırmaktadır. İşleri farklılaştırarak basit işlemler haline getirme olarak tanımlayabileceğimiz işbölümü ve bunun sonucu olarak gelişen uzmanlaşma üretimde verimlilik artışına yol açtığı gibi yeni buluşları hızlandırıcı bir etkiye de sahiptir (Üstünel, 1988, s. 40). Sağladığı ekonomik yararlar dışında işçiler bakımından işe yabancılaşma beraberinde farklı sorunları yarattığı da dikkate alınmalıdır. Konunun bu boyutu ağırlıklı olarak çalışma psikolojisi ve çalışma sosyolojisi alanlarında ele alınmaktadır.

İşbölümünün yararları ile ilgili en bilinen örnek Adam Smith’in toplu iğne örneğidir. Basit bir toplu iğneyi bir işi tek başına yapmaya kalktığında günde ancak 20 adet üretebiliyorken, 10 kişi aralarında uygun bir işbölümü ile 48.000 toplu iğne üretebilmektedir (Üstünel, 1988, s. 40).

Teknoloji, işbölümü ve uzmanlaşmanın kendisinden beklenen yararları ortaya çıkarabilmesi için kurumsal çerçeve de son derece önemlidir. Ekonomik düzen olarak adlandırılan bu kurumsal çerçeve ekonomik çabaların yaşandığı ortam ve sosyal örgütlenme anlamına gelmektedir. Ekonomik düzen denildiğinde ilk akla gelenler, kapitalizm, sosyalizm ve karma ekonomi düzenidir (sistemidir). Tüm ekonomik sistemlerin temel amacı insanların mutluluğunu ve toplumların refahını sağlamaktır (Üstünel, 1988, s. 72).

Üstünel, B. (1988). Ekonominin temelleri. Ankara.